28/11/12

Παράδοση και Τέχνη

Αγγελική Χατζημιχάλη
Γεννήθηκε (1895) και μεγάλωσε στην κατοικία των Θεών, την Πλάκα. Από τα πρώτα χρόνια της ζωής της επηρεάσθηκε από την αγάπη των δικών της για την τέχνη και τα γράμματα. Το σπίτι του πατέρα της, του καθηγητή Αλέξιου Κολυβά από την Ζάκυνθο,ήταν γεμάτο βιβλία, χειρόγραφα, κεντήματα και βυζαντινές εικόνες. Ενα μέρος από την συλλογή των Βυζαντινών εικόνων εκτίθονται στο Βυζαντινό Μουσείο ως "συλλογή Λοβέρδου". Σ' ένα παλιό Αθηναϊκό σπίτι,στην οδό Αδριανού,έμενε ο παππούς της, ο Χιώτης συμβολαιογράφος Γρηγόριος Μπουρνιάς. Και εδώ υπήρχαν σωροί από διαλεχτά έργα τέχνης, αρχαιοελληνικά, βυζαντινά, ανατολικά...
Γράφει η ίδια <<Μανιακοί λάτρεις της τέχνης οι δυο σεβαστοί μου πρόγονοι, γνωστοί για την πολύτιμη συμβολή τους στα γράμματα και την τέχνη, εύκολα κι αβίαστα κύλησαν μέσα στο αίμα και την ψυχή μου, που την οδηγούν στην παλιά εκείνη Ελλάδα που κλείνει μέσα της όλες τις Ελλάδες..."
Το συλλεκτικό έργο της Αγγελική Χατζημιχάλη: ελληνικά υφαντά, λαϊκά κεντήματα, ξυλόγλυπτα αντικείμενα (ρόκες, χτένια, σκαφίδια κ.λπ.), ασημικά, χαλκώματα και διάφορα άλλα είδη λαϊκής τέχνης ξεκίνησε από τα παλαιοοπωλεία όπου είχε μαζευτεί όλος ο παραδοσιακός πλούτος,από τα σπίτια των Αθηνών. Άρχισε να ταξιδεύει σ'όλη την Ελλάδα και μέσα από την ζωή των απλών ανθρώπων της υπαίθρου να γνωρίζει τα ήθη και τα έθιμα του κάθε τόπου και τον τρόπο κατασκευής από φαγητά, γλυκά, υφαντά μέχρι ξυλόγλυπτα, ασημικά, κεραμικά... Την απορρόφησε τόσο πολύ,η αγάπη της για την λαϊκή μας κληρονομιάς που θυσίασε τα υπόλοιπα ταλέντα της δηλαδή την ζωγραφική και την λογοτεχνία.
Έγραψε και κυκλοφόρησε βιβλία,μελέτες και άρθρα. Το μνημειώδες έργο της «Σαρακατσάνοι» (1959) την καθιέρωσε και την έκανε παγκοσμίως γνωστή. Ίδρυσε σχολεία, ιδρύματα και επαγγελματικές σχολές σ΄ ολόκληρη την Ελλάδα. Όλη της η ζωή ήταν γεμάτη από έναν διπλό αγώνα. Από τη μια προσπαθούσε να διασώσει τα στοιχεία του Λαϊκού μας Πολιτισμού κι από την άλλη αγωνιζόταν να εξασφαλίσει την συνέχεια αυτού του Πολιτισμού, κόντρα <<στην μοντέρα ζωή >> της εποχής.
Όταν πέθανε (1966), όπως έγραψε η κόρη της ΄Ερση: "Την κλάψαν ανυφάντρες, ασημουργοί, κεντήστρες, τσουκαλαραίοι, την κλάψαν οι Σαρακατσάνοι κι έμποροι ακόμη. Την κλάψαν οι καλογριές στην Παντάνασσα του Μυστρά και της κάνουν λειτουργιές.
Στην καρδιά της Πλάκας, στο σπίτι όπου έζησε και θεμελίωσε τη σπουδή της λαϊκής τέχνης, λειτουργεί από το 1980 το Κέντρο Λαϊκής Τέχνης και Παράδοσης του Δήμου Αθηναίων ένα κέντρο λαϊκής τέχνης και παράδοσης βασισμένο στην πλούσια συλλογή της, καθώς και ένα μέρος από αντιπροσωπευτικά παραδοσιακά αντικείμενα που παραχώρησε με δανεισμό η Ελληνική Λαογραφική Εταιρεία.
.